Pocket plaatsen
RIJSWIJK

De Nederlandse steden worden voller en dynamischer. Tegelijkertijd worden gemiddeld genomen de woningen kleiner. De optelling van dichtere steden en kleinere woningen zorgt voor een steeds minder ruimte voor de gemiddelde stedeling. En dat terwijl de behoefte aan ontmoeting en aan buiten niet afneemt, misschien zelfs wel groeit door het kleiner, en tegelijk veelzijdiger worden, van het gemiddelde huishouden. In het Havenkwartier in Rijswijk worden Pocket plaatsen voorgesteld als plekken van ruimte en sociale interactie.

 

In de voetsporen van de Hollandse stad
Van oudsher is de Hollandse stad een gelaagde maar egalitaire entiteit. Geraffineerde weefsels waarbinnnen verschillende groepen leven in vreedzame coëxtentie.  We kennen een traditie van een maakbare samenleving, met waarden als collectiviteit en sociale verheffing, zich vertalend in een georkestreerde ruimtelijke composities van stedelijkheid en landschappelijkheid, voorzieningen en woonvormen die daarop aansluiten. Denk aan Berlage, Van Lohuizen, Van Eesteren, Verhagen en vele anderen. Het zoeken naar ruimte en nieuwe collectiviteit is een sociaal vergezicht dat op kleine schaal kan worden toegepast.

 

Rijswijk als stad van de toekomst

Met 54.000 inwoners en een oppervlak van 1.444ha. is Rijswijk een middelgrote Nederlandse stad. Rijswijk een bijzonder groene gemeente, een prachtige uitzondering op de regel. Bijna de helft van de oppervlakte van Rijswijk is open ruimte, met uitgestrekte parken en landgoederen. Het groen heeft een belangrijke functie in gebruik en leefkwaliteit. De verdichting en groei van Rijswijk kan zich spiegelen aan de robuuste en waardevaste kwaliteiten van het landschap. Hoe meer de Randstad zich ontwikkelt hoe uitzonderlijker Rijswijk wordt. De stad is geordend door een open netwerk van brede groene lanen. Deze verbinden de stad met de omgeving en geven Rijswijk extra ruimte en groene kwaliteiten. Het behoud en het versterken van deze lanenstructuur geeft Rijswijk ruimtelijke identiteit ook wanneer, of juist wanneer de stad verder verdicht. Deze open neutraliteit maakt van Rijswijk een stad met toekomst.

 

Verdichten in de stad met toekomst; het Havenkwartier

Ook Rijswijk staat aan de vooravond van een stedelijke verdichting. Rijswijk zal groeien met  ongeveer 10.000 woningen, waarvan het grootste deel in bestaand (centrum)stedelijk gebied. Kesslerpark (2.100 woningen) en het Havenkwartier (2.500 woningen) liggen beide in het bedrijvengebied Plaspoelpolder. Studio Hartzema heeft voor beide het Stedenbouwkundig Kader opgesteld. In het Havenkwartier (20ha) wordt een verdichting met 2.500 woningen gepland, met behoud van 80.000m2 bedrijvigheid. Het Havenkwartier zal transformeren naar een gemengd gebied met fijnmazige ordening waarin de openbare ruimte uitnodigt tot verblijf en een divers gebruik en waarin de bebouwing met een menselijke maat verschillen kan opnemen en een variëteit aan functies kent. Van niemandsland naar place to be.

Pocketplaatsen, ruimte te maken waar deze schaars wordt

Het gemengde karakter van het toekomstige gebied vraagt om een daadwerkelijk openbaar karakter van de omgeving. De inrichting van de buitenruimte is daarom een cruciale factor bij de transformatie van het gebied. Pocketplaatsen zijn een hierop een antwoord. Eigenaren leveren 20% van hun kavel in om ruimte te maken voor collectiviteit. Deze kan worden vormgegeven als kade, (voor)plein, passage, brede stoep, etc. De keuze is afhankelijk van locatie en beoogde ontwikkelingen. Bijkomend resultaat is een rijkere en meer gelaagde stad. De ontwikkelaars kunnen het ‘verloren’ metrage in tweevoud bovenop de basishoogte van het plan (4+1 laag) compenseren.

Uitwerking
De pocket plaatsen zijn een aanvulling op de structuur van de openbare ruimte. Plekken, pleinen en passages die een aanvulling zijn op de wegen, havenbekkens en kades. De hypothese is dat deze pocket plaatsen als sociaal ontwerp bijdragen aan het welzijn van bewoners en de gebruikers in dit volle stuk stad in het onderzoek is verkend op welke wijze Pocket plaatsen evident iets toevoegen aan de kwaliteit van het gebouw en de plek, en hoe daadwerkelijk sprake is van een aantrekkelijkere woonomgeving. Inrichting, vorm, beheer en uitgesproken zijn de middelen waardoor er gevoelsmatig een uitbreiding van het woonareaal plaatsvindt. Het thuis wordt groter dan het huis. De buitenruimte kan worden toegevoegd aan de kwaliteit van de woning. De woning keert zich niet af maar reikt naar de straat.

Gegevens

Opdrachtgever
Creative Industries Fund NL
Type opdracht
Onderzoek
Omvang
100ha
Looptijd ontwerp
januari 2022-mei 2022
Ontwerpteam
Aikaterina Myserli, Niels Verdonk
In samenwerking met
gemeente Rijswijk, Wissing ruimtelijke denkers

Alle werken

Deel deze pagina