Bio Science Park
LEIDEN

Studio Hartzema werkt sinds 2004 als Masterplanner aan het ontwerp van het Leiden Bio Science Park (LBSP).

Het LBSP is gelegen aan snelweg A44 tussen station Leiden en Oude Rijn. Het is met 130ha één van de grootste campussen van ons land en met voorsprong het grootste bio en life science cluster. Het gebied is boegbeeld van de topsector Life Sciences & Health. Momenteel (2020) zijn hier 19.000 werkzaam en vinden veel innovaties plaats. Het is een broedplaats van onderzoek en onderwijs. Met oplevering in het laatste decennium van 300.000m2 voor bedrijven en onderwijs, 1.500 woningen en de opening van het vernieuwde Naturalis Biodiversity Center worden de eerste contouren zichtbaar van een levendige en multifunctionele stedelijke omgeving. De campus wordt een krachtig innovation district.

Bio Science Park in de Leidse regio
“Leiden Bio Science Park is het grootste life science cluster in Nederland en behoort tot de top vijf van meest succesvolle parken in Europa"

Ambities van de Hollandse Campus

Belangrijke ambitie is het behoud van die toonaangevende positie als kenniscluster en de versterking van de nationale en regionale economie. Hiervoor is uitbouw van het LBSP door acquisitie van, en ruimte voor nieuwe bedrijven en instellingen van groot belang. Hiervoor is meer dan 15 jaar geleden een raamwerkplanning opgezet. Een dynamische planvorm met een sterk onderscheid tussen structuur en invulling, die stap voor stap ingevuld wordt en daar waar nodig aangepast conform de ontwikkelingen.
Een andere belangrijke ambitie is een upgrading van de kwaliteit van het gebied als Hollandse Campus. De omvorming van een ”bedrijventerrein” naar een ”campus”. Een Hollands landschap van water, wegen en wilgen wordt uitgerold. Dit landschap is niet alleen een onderscheidend beeldmerk van het gebied, maar zorgt ook voor een aanpak die recht doet aan de ambities op het vlak van biodiversiteit en klimaatadaptatie.

LBSP ligt centraal tussen de twee metropoolregio's van de Randstad.
Principedoorsnede Hollandse Campus
Principedoorsnede van de Hollandse Campus
In het LBSP wordt het klassieke stedenbouwkundig principe van bouwen in de rooilijn gehanteerd.
"LBSP als Hollandse Campus: De bebouwing staat in het groen en draagt door zijn kavelopbouw en enkelvoudige volumes bij aan de openheid en landschappelijkheid van de campus"

Het raamwerk van het LBSP beslaat ongeveer 50% van het totale grondgebied (60ha!). Deze bestaat uit een structuur van groen en water waarin wegen en paden worden ingepast. In het raamwerk worden ook twee grotere recreatieve verblijfsgebieden gerealiseerd. Deze worden thematisch ingevuld als ecologische tuin bij Naturalis, als woonpark in Schilperoort, als oeverlandschap rond de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen en als sport en recreatiepark voor het Universitair Sportcentrum. Deze verblijfsgebieden vormen de groene dooraderingen waarin tevens belangrijke fiets- en wandelroutes zijn opgenomen die aansluiten op het netwerk van groene verbindingen op lokale en regionale schaal.

"In het raamwerk voor de openbare ruimte lopen twee groene dooraderingen: aansluitend op het landgoed Endegeest en het Bos van Bosman."

De contramal van het landschappelijke en infrastructurele raamwerk bestaat uit de uitgeefbare gebieden. Binnen heldere kaders, gedefinieerde rooilijnen en een vast hoogteplafond van 40 meter is hier een flexibele invulling mogelijk. Het LBSP staat uit meerdere deelgebieden, die variëren in programmering en dichtheid. Op die manier wordt gestuurd in het ecosysteem van bedrijven, in de milieuzonering en in de vorming van stedelijke brandpunten met hogere dichtheid, woningbouw en voorzieningen. Het gebied strekt zich vanaf station Leiden uit tot aan de Oude Rijn en wordt doorsneden door de A44. Ten westen hiervan in Oegstgeest vinden we Nieuw Rhijngeest. Onder andere museum Corpus Experience is hier gevestigd.

Hartlijn en brandpunten

De Hollandse Campus wil het autoverkeer terugdringen. Bij de inprikkers vanaf de Plesmanlaan ten zuiden van het LBSP worden collectieve parkeervoorzieningen gerealiseerd. De automobilist wordt wandelaar. De parkeervoorzieningen dragen tevens bij aan vier stedelijke brandpunten. Bijzonderheid van het LBSP is zijn langgerekte vorm met een lengte:breedte-verhouding van 5:1. Het daardoor ontbreken van een vanzelfsprekend midden wordt ondervangen door meerdere brandpunten. Hier wordt gestuurd op een versmelting van stedelijke karakteristieken; hoge dichtheid, wonen, functiemenging, voorzieningen, landschap en verblijf. Met een eigen profiel en inkleuring dragen ze elk op een eigen manier bij aan de levendigheid van het LBSP. Een Groene Hartlijn van langzaam verkeer en openbaar vervoer rijgt de brandpunten aaneen.

Schilperooort  

Schilperoort ligt op de meest oostelijke strandwal van Zuid Holland heeft daarom (als enige deelgebied) een zandige ondergrond. Om die reden wordt hier een uitzondering gemaakt op het waterrijke karakter van de campus. Er wordt een parkachtige omgeving gecreëerd, waar bomen als de inlandse eik, de linde, en de beuk de sfeer bepalen. De uitstraling van Schilperoort sluit goed aan bij de toekomstige eiken op de Wassenaarseweg en de vegetatie in het Bos van Bosman ten noorden van Schilperoort. In het groen zijn inmiddels 1.500 woningen gerealiseerd. Samen met de aanwezigheid van de Hogeschool Leiden en een gebouw voor de universiteit betekent die een bouwvolume van 195.000m2 BVO op een grondgebied van 12ha. en daarmee één van de dichtstbevolkte stukken van de stad.

Ontwerp Campusplein door West8

Gorlaeus      

De wens tot een verlevendiging en verdichting van het Gorlaeuscomplex vraagt om een rigoreuze aanpak van de huidige introverte en amorfe opzet van de gebouwen uit de jaren ’60 van de vorige eeuw. Ten eerste wordt hiervoor een brede sloot rond het complex gegraven die op een karakteristieke manier een onderscheid tussen binnen en buiten maakt en het gebied allure geeft. Via bruggen kan de bezoeker op meerdere plaatsen het universitaire gebied betreden. In plaats van de huidige situatie met één voorzijde en drie achterkanten kan het kader van water ervoor zorgen dat alle zijden representatief worden ingericht. Verder wordt het gebied aantrekkelijk gemaakt voor voetgangers. Een betere bereikbaarheid van buitenaf en aantrekkelijke looplijnen verrijken het gebied en stellen Gorlaeus meer open voor bezoek van buiten.

"Sylvius biedt in de nieuwe Leeuwenhoek bij uitstekplaats aan de beeldbepalende bedrijvigheid voor life science"

Sylvius 

Sylvius biedt in het LBSP bij uitstek plaats aan de beeldbepalende bedrijvigheid voor life science. Het gaat hierbij om bedrijven uit de zwaarste milieucategorie voor life science. Het huidige Sylviuslaboratorium, met handhaving van het aantal huidige parkeerplaatsen, is ingepast in een bouwveld dat rondom ontsloten wordt door infrastructuur. Vanuit deze infrastructuur worden kavels uitgegeven en ontsloten. De gronden in dit deelgebied wordt volledig uitgegeven. Door het vastleggen van rooilijnen en contouren van bebouwing ontstaan mogelijkheden om de onbebouwde delen van de kavels samen te voegen en op een samenhangende wijze vorm te geven aan het parkeren en de buitenruimte.

Entreegebied    

Het deelgebied Entree ligt centraal in het plangebied en vormt straks samen met de dynamiek van de Beta-faculteit in Gorlaeus het hart van de campus. Het gebied is goed zichtbaar vanaf de Plesmanlaan, goed bereikbaar vanaf de Plesmanlaan (auto, OV/R-net en fiets) en vanuit de Groene Hartlijn. De overwegend positieve locatie-eigenschappen dagen uit om in grotere vrijheid na te denken over de kansen voor dit deelgebied om bij te dragen aan de levendigheid en stedelijkheid van het LBSP. Gekozen is daarom voor een significant woonprogramma in dit deelgebied, ongeveer 1200 woningen, met aanvullende horeca. In 2018 is voor dit gebied een tender uitgeschreven die is gewonnen door Yisheng.

"Het plangebied Nieuw-Rhijngeest in Oegstgeest is strategisch gelegen in een regio die aan grote veranderingen onderhevig is"

Nieuw Rhijngeest zuid  

Het plangebied Nieuw-Rhijngeest in Oegstgeest is strategisch gelegen in een regio die aan grote veranderingen onderhevig is. Zowel voor wat betreft verdere verstedelijking als voor het zorgvuldig vormgeven aan ecologie en bereikbaarheid is in de directe omgeving een groot aantal plannen in ontwikkeling. In de praktijk betekent dit de ruimtelijke als programmatische opzet van het gebied nauw afgestemd is met plannen voor het gehele Nieuw-Rhijngeest, het LBSP en de regionale afspraken zoals vastgelegd in het strategisch masterplan Knoop Leiden West. In totaal wordt hier 200.000m2 bedrijvigheid en ongeveer 800 woningen gerealiseerd.

Gegevens

Opdrachtgever
Gemeente Leiden en Universiteit Leiden
Looptijd
2004 - heden
Supervisor
Henk Hartzema
Ontwerpteam
Federica Francalancia (projectleider), Jasper Pat, Ruben Sannen, Michiel Burgerhout, Anne Zekveld, Alice Pokorna, Rudolf van Ee, Mariana Brito, Lucia Macri, Federico Gambi, Davide Benini, Martina Flanderova, Mattia Aragoni, Martijn Bus, Ido Laor, Honore van Rijswijk

Alle werken

Deel deze pagina