Space Making – Ruimte voor de Randstad
Studio Hartzema studeert sinds 2008 op het ontwerp van wegen en de wijze waarop het netwerk van wegen onze waarneming beïnvloedt. Het blijkt een onontgonnen terrein in de recente Nederlandse planningstraditie. Met name de Randstad lijkt hiervan het slachtoffer. Ondanks de ruimte en het vele groen wordt deze ervaren als vol en onoverzichtelijk.
Vanuit het grotere kader van Space Making worden deelstudies en verkenningen uitgevoerd. Ook manifesteert studio Hartzema zich met deze expertise in opbouw binnen het eigen vakgebied en in bestuur en politiek.
In 2010 mocht studio Hartzema met de inzending ‘Hollandse Vrijbanen – Ruimte voor schoon vervoer’ de Zuid-Hollandprijs in ontvangst nemen uit handen van jury-voorzitter Sybilla Dekker en Commissaris van de Koningin Jan Franssen. Daarnaast was Henk Hartzema tot 2010 als Lector Design in Urbanism aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam de initiatiefnemer voor het internationale onderzoek StreetWorks – patterns in urbanity.
Hieronder volgt een overzicht van diverse aspecten van Space Making en publicaties over het onderwerp.
Knoop Leiden West
12 september 2011
In opdracht van de gemeente Leiden werkt studio Hartzema aan een variant van de Knoop Leiden West, waar de Rijnlandroute bij de A44 komt.
PDF
Reactie op de conceptnota infrastructuur en ruimte
12 september 2011
Henk Hartzema heeft een reactie geschreven op de conceptnota infrastructuur en ruimte van minister Schultz-Van Haegen.
PDF
Pleidooi voor beter asfalt 2
Hoe een weg de Randstad groener kan maken
juni 2011
Deze open brief aan de Tweede Kamer gaat in op de infrastructuur als spiegel van de samenleving. Het stuk laat zien dat de gebrekkige ruimtelijkheid van de Randstad ontstaat door onze omgang met infrastructuur. Het propageert top down planning en het toont aan de hand van een imaginaire Groene Hart Route/A3 hoe de Randstad groener kan worden.
PDF open brief
Pleidooi voor beter asfalt
Waarom de Randstad vol lijkt maar leeg is
Trouw, 8 januari 2011
In het Katern ‘De Verdieping’ geeft Henk Hartzema een uiteenzetting over het merkwaardige gegeven dat de Randstad één van de leegste metropolen ter wereld is, open en groen, maar desondanks ervaren wordt als vol en overzichtelijk. De Randstad blijkt door zijn wegenpatronen uiteen te vallen in 1001 aantrekkelijke woon- en werk gebieden zonder begrijpelijke samenhang. Dit is een inefficiënt en onhoudbaar groeimodel.
Hollandse Vrijbanen
Ruimte voor schoon vervoer
Winnaar Zuid-Hollandprijs 2010
Het voorstel voor Vrijbanen is een idee om de oude landschappelijke lijnen in de provincie Zuid-Holland te herwaarderen. Hierdoor ontstaan fysiek snelle en ruimtelijk logische routes van ‘kerktoren naar kerktoren’. De routes worden opengesteld voor schone middelen van transport; de fiets en electrische bussen. Het is een bottom up benadering die een vollopende provincie weer lucht moet geven.
PDF winnende inzending
uitzending TV Rijnmond
link prijsuitreiking
De Boelelaan, Amsterdam
Herprofielen en herpositioneren tot stadsboulevard Zuidas
najaar 2010
Als stedenbouwkundige namens Vrije Universiteit en VUmc heeft Studio Hartzema een lans gebroken
voor een stedelijke behandeling van de De Boelelaan. De weg wordt nu rechtgetrokken en gebouwen
komen aan de straat te staan.
Pleidooi voor beter asfalt
Waarom de Randstad vol lijkt terwijl deze leeg is
juli 2010
De open brief aan de Tweede Kamer biedt een reflectie op de Nederlandse ruimtelijke ordening. De conclusie is dat met name de Randstad behoefte heeft aan verbanden, aan richting. Dat zal moeten gebeuren door wegen, de keerzijde van onze culturele medaille. Of, om met Koning Willem I te spreken: “Geen land is rijk genoeg om zich de weelde van slechte wegen te kunnen permitteren”.
PDF open brief
artikel Cobouw
artikel de Telegraaf
StreetWorks – Patterns in Urbanity
Internationaal onderzoeksproject
Lectoraat Design in Urbanism, Academie van Bouwkunst Amsterdam
2009-2010
Doordat de basis van de straat altijd en overal hetzelfde is, namelijk een lineaire ruimte met twee wanden, een begin en een eind leent hij zich bij uitstek voor studie. Wat zal blijken is dat, ondanks de simpele overeenkomsten is geen straat hetzelfde is. Iedere keer opnieuw is de breedte van de straat bepaald, de wijze waarop de straat begint en eindigt en de manier waarop de gebouwen aan de straat staan. De straat is het middel voor studenten om na te denken over context in hun ontwerp.
PDF "drawing the streets"
PDF "Summer sketchbook"
Rijnlandroute en Hollandse Kustboulevard
Bouwhuis Zoetermeer
9 maart 2009
Studio Hartzema en Bouwend Nederland hebben een workshop georganiseerd over de Rijnlandroute onder voorzitterschap van de heer Elco Brinkman. Hierbij is met de bestuurders van de betrokken gemeenten (Katwijk, Leiden, Oegstgeest, Voorschoten en Wassenaar) en de provincie Zuid-Holland is gesproken over de ruimtelijke kwaliteiten van infrastructuur. In het bijzonder is gesproken over de wijze waarop de aanleg van een Hollandse Kustboulevard sturend kan zijn in een vollopende kustregio.
PDF "De kust kiest"
Nederlandse Pracht
Foto onderzoek op lokatie
2008-2011
Vanaf 2008 maakt Studio Hartzema foto’s van bijzondere wegen in Nederland. De panorama’s zijn een kwart slag gedraaid en gefotografeerd van een hoog dan wel een extra laag standpunt.
De aanpak is analoog aan de wijze waarop in de 17e eeuw Jacob Ruisdael zijn ‘Haarlempjes’ schilderde. Het verticale beeld draagt bij aan een alternerende verticale beweging van de blik, vanaf de voorgrond omhoog en vanuit de lucht naar de horizon, waardoor een enorme dieptewerking ontstaat. Precies dat effect, dat de lengte van wegen en daarmee vrijheid van bewegen benadrukt, is wat we zochten.
Foto’s van: Michiel Burgerhout, Ruggero Cipolla, Henk Hartzema, Jasper Pat, Christine Pelzer, Derk Thijs en Anne Zekveld